Ζούμε ιστορικές στιγμές. Από αυτές που ο ιστορικός του μέλλοντος θα καταγράψει, στις οποίες κοινωνιολόγοι και οικονομολόγοι θα ανατρέξουν, που θα διδάσκονται στα σχολεία και θα εξιστορούνται από τους παλιότερους στους νεότερους. Μια πανδημία στάθηκε αφορμή να επανεξετάσουμε τις δομές, τις σχέσεις, τις συνήθειες, τις ζωές, τον εαυτό μας.

Ένας νέος, απρόβλεπτος ιός κατάφερε μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα -αν σκεφτεί κανείς ότι έχουν περάσει μόνο 6 μήνες από τότε που εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα του κορωνοϊού στην πόλη Wuhan- να μεταμορφώσει ολόκληρο τον πλανήτη. Μητροπόλεις, όπου κάποτε δεν έπεφτε καρφίτσα (σ.σ. Νέα Υόρκη), ερήμωσαν, υπερδυνάμεις, όπως η Κίνα και η Αμερική, μέτρησαν εκατοντάδες νεκρούς, ενώ ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, δε θυμίζουν σε τίποτα τα κέντρα πολιτισμού, τα ονειρικά τοπία και την αίσθηση αγαλλίασης που έφερναν στον νου πριν τους καλύψει το «πέπλο» της πανδημίας.

Ο Covid-19 μάς κράτησε στα σπίτια μας, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση μας με την κυβέρνηση, τον υπόλοιπο κόσμο, με μεγάλο μέρος των προσωπικών και συναισθηματικών μας επαφών, ακόμη και με τον ίδιο μας τον εαυτό. Μαζικές αλλαγές πραγματοποιήθηκαν σε όλα τα επίπεδα, μέχρι που τη θέση των ανθρώπων πίσω από σημαντικές για την κοινωνία και τη δημόσια υγεία αποφάσεις πήραν οι ειδικοί, γιατροί και επιστήμονες, προσθέτοντας στη λίστα με τους τίτλους τους και αυτόν του «αφανούς ήρωα». Αποκτώντας, πλέον, τον ρόλο εκείνων που δίνουν απαντήσεις, καταφέρνουν να προβλέπουν -με όποια εγκυρότητα τους επιτρέπεται- το μέλλον μας, να σκιαγραφούν τους επόμενους μήνες ή ακόμη και χρόνια, αναζωπυρώνοντας κρίσιμα ερωτήματα, που αφορούν βασικούς τομείς της σύγχρονης ζωής.

Οι στιγμές κρίσης ήταν πάντα πρόσφορες για ν’ αναδειχθούν ευκαιρίες, ενέργειες και προσωπικότητες, μια πιο εξελιγμένη κι ευέλικτη χρήση της τεχνολογίας, μια καινούρια θεώρηση για τις διεθνείς σχέσεις ή ακόμη και για άλλες -μέχρι πρότινος απλές- απολαύσεις της ζωής. Κανείς δεν ξέρει ακριβώς τι πρόκειται ν’ ακολουθήσει, ωστόσο εμείς καλούμαστε πλέον να εξερευνήσουμε όλους εκείνους τους «άγνωστους» τόπους και τρόπους με τους οποίους η κοινωνία, η υγεία, η οικονομία, ο τουρισμός και ο συνολικός τρόπος ζωής θα διαμορφωθούν -και απ’ ό,τι φαίνεται είναι πλέον το ζητούμενο- με επίκεντρο τα ουσιώδη και υπό το πρίσμα μιας νέας ιεράρχησης των αξιών μας. Κι αυτό μόνο στα πλεονεκτήματα μπορεί να το προσμετρήσει κανείς.

Όταν οι διαπροσωπικές σχέσεις θυμίζουν απειλή…

Η απώλεια της αθωότητας, που συνοδεύεται από την απουσία του «αγγίγματος», αποτελεί πλέον έναν πραγματικό κίνδυνο. Οι νέες συνθήκες μάς τοποθετούν στη μέση ενός κυκλώνα, που μας απαγορεύει ν’ αγγίζουμε πράγματα, ν’ αναπνέουμε τον ίδιο αέρα σε κλειστούς χώρους και να κάνουμε χειραψίες. Πόσο μάλλον αγκαλιές. Η ανθρώπινη επαφή περνάει τη μέγιστη κρίση και η ολοένα και μεγαλύτερη απομάκρυνση των ατόμων, σε συνδυασμό με την καχυποψία, εξηγείται επιστημονικά αυτήν την εποχή από το πολυσυζητημένο φαινόμενο του social distancing. Πιάνουμε τους εαυτούς μας ν’ αναρωτιούνται πόσο συχνά υπάρχει όντως λόγος να κάνουμε κάτι από κοντά και τελικώς το ερώτημα που προκύπτει είναι: Η επέλαση της νέας, digital εποχής απομακρύνει ή καταφέρνει να ενώνει, λόγω της υποσυνείδητης ασφάλειας που μας δημιουργεί αυτή η απόσταση;

Νέα πρότυπα

masks.jpg

Είναι βέβαιο πλέον ότι μπορούμε να εκτιμήσουμε και ν’ αποθεώσουμε τους «νέους ήρωες», οι οποίοι ευθύνονται τόσο για τα νέα πρότυπα που ξαναβρίσκουν τη θέση τους στην καθημερινότητά μας όσο και για την επαναφορά του όρου «πατριωτισμός», αυτήν τη συγκίνηση που νιώσαμε για τη χώρα και τους ανθρώπους της. Όταν τρέχουν ανεξέλεγκτα οι εξελίξεις μπροστά μας, στρεφόμαστε σε αυτούς που μπορούν να μας δώσουν την πιο ικανοποιητική απάντηση ή ακόμη και να θυσιαστούν γι’ αυτήν. Όλοι οι επαγγελματίες υγείας, γιατροί, νοσοκόμες, κ.ά., κατάφεραν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό μας, τοποθετώντας την υγεία και το well-being της κοινότητας πάνω από το δικό τους. Αυτή η καινούρια κατάσταση δείχνει ότι μάλλον θα έχει ευεργετικά οφέλη στο σύνολο των λαών.

Η ισχύς εν τη ενώσει

Η ατομική ευθύνη αποτελεί το Νο1 μέλημα των πολιτών παγκοσμίως, ενώνοντάς τους κάτω από τον ίδιο παρονομαστή. Η φράση που επικρατεί στο εξωτερικό και την Ελλάδα, το “common enemy”, ή αλλιώς «ο κοινός εχθρός», φαίνεται ότι ήταν αρκετή για να μας πείσει ν’ αποκτήσουμε «εγγύτητα» μεταξύ μας, να φροντίσουμε την αγέλη μας και να ξεχάσουμε τα αισθήματα του ατομικισμού που επικράτησαν για πολλά χρόνια στη μέχρι τώρα ζωή μας. Η ακραία πόλωση και ο διχασμός μπήκαν στη άκρη – ίσως για πρώτη φορά. Μέσα από μια πραγματική κρίση αναδείχθηκε το συναίσθημα της αλληλεγγύης, το οποίο αναρωτιόμαστε για πόσο θα παραμείνει δυνατό…

Τεχνολογία

3-RUMDy.jpg

Ένα ολοκληρωτικά νέο lifestyle, που ανάγεται σ’ ένα πολυμορφικό digital community, γεννιέται, αλλάζοντας τη ζωή όπως την ξέραμε μέχρι τώρα. Η καινούρια τεχνολογική εποχή μάς πλησίαζε απειλητικά, αλλά ίσως όχι με το κατάλληλο υπόβαθρο. Πλέον, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση μπορεί να θεωρηθεί πολύ πιο αποδοτική, ενώ η νέα τεχνολογική εργαλειοθήκη που ανοίγεται μπροστά μας μάς επιτρέπει να γνωρίσουμε καλύτερα τον digital κόσμο, χρησιμοποιώντας τον υπέρ μας. Σκεφτείτε μόνο το εξής: Πόσο περισσότερη ενέργεια σπαταλάει κάποιος πηγαίνοντας στη δουλειά από το να ξεκινάει την εργασία του νωρίτερα και με λιγότερα κόστη, τα οποία λειτουργούν ελαφρυντικά και για τον ίδιο, αλλά και για τον εργοδότη του. Επιπλέον, ας μην ξεχνάμε ότι, λόγω του άπειρου όγκου πληροφοριών που κυριαρχεί στο διαδίκτυο, το κοινό μαθαίνει να ξεχωρίζει και να επιλέγει με σωστά κριτήρια αυτό που του ταιριάζει, δημιουργώντας πλέον ένα υγιές ιντερνετικό προφίλ. Όσον αφορά στο μέλλον, η ανάπτυξη της εικονικής πραγματικότητας πέφτει και πάλι στο τραπέζι, δίνοντας την ευκαιρία σε ανθρώπους που ταλαιπωρούνται από ψυχικά νοσήματα και βρίσκονται σε απομόνωση να συνδέονται και να επικοινωνούν άμεσα και πολύ πιο εύκολα με τους γύρω τους, μέσω των υπηρεσιών του virtual reality.

Υγεία

2-4TBeo.jpg

Ήδη γνωρίζουμε ότι η πανδημία θ’ αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε μέχρι πρότινος η υγειονομική περίθαλψη και ό,τι τη συνοδεύει. Αυτή η παγκόσμια κρίση στον τομέα της υγείας απέδειξε την -λογική εν μέρει- έλλειψη ετοιμότητας σε τέτοιες στιγμές και ανέδειξε νέες τεχνικές και λύσεις, που μπορεί όντως να εφαρμοστούν προς αποφυγήν μελλοντικών παρόμοιων καταστάσεων. Για χρόνια, η τηλεϊατρική παρέμενε στο περιθώριο και μόνο ως ένα ενδεχόμενο σύστημα ελέγχου του κόστους της δημόσιας ιατρικής περίθαλψης. Σήμερα, η ίδια πρόταση θα μπορούσε να επανεκτιμηθεί, καθώς στην παραδοσιακή επίσκεψη στον γιατρό πρωταγωνιστεί η πανδημία. Η παραμονή στο σπίτι σε μια τέτοια συνθήκη θα μας κρατήσει μακριά από την αίθουσα αναμονής και, το πιο σημαντικό, μακριά από ασθενείς που χρειάζονται πιο άμεσα φροντίδα.

Τέχνη

1-wpY2g.jpg

Μερικά από τα πιο διάσημα μουσεία του κόσμου αναζητούν ήδη νέους και πιο εμπνευσμένους τρόπους για να διαθέσουν το περιεχόμενο, την εμπειρία και τη γνώση τους άμεσα στο κοινό. Μέχρι στιγμής, οι ψηφιακές γκαλερί, οι online θεατρικές παραστάσεις και τα διαδικτυακά σεμινάρια, που προάγουν την τέχνη, μοιάζουν να αποτελούν τη νέα κανονικότητα. Η απεριόριστη διαθεσιμότητα κάθε είδους μορφής τέχνης, λοιπόν, καλλιεργεί το αίσθημα της διά βίου μάθησης και της βελτίωσης του μορφωτικού επιπέδου ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού παγκοσμίως, που κάποτε η πρόσβασή του σε αυτό φάνταζε απίθανη. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει πάντα ο αντίλογος για το πόσο μπορεί κανείς να διαθέτει το παραγόμενο καλλιτεχνικό έργο χωρίς, ή με αμφισβητούμενη, αμοιβή. Γι’ αυτό και απαιτείται ιδιαίτερη σκέψη πριν από κάθε δράση.

Τουρισμός

Η καθαριότητα είναι πλέον η λέξη-κλειδί της βιομηχανίας του τουρισμού, η οποία φαίνεται να προβληματίζεται περισσότερο από κάθε άλλη στη μετα-κορωνοϊό εποχή, καθώς όλο και περισσότερες χώρες ανοίγουν σιγά σιγά τα σύνορά τους, έτοιμες να υποδεχτούν τουρίστες απ’ όλο τον κόσμο. Ωστόσο, πλέον τα πράγματα δε φαίνονται και τόσο απλά, καθώς καινούρια, αυστηρά πρότυπα υγιεινής θα γίνουν η προτεραιότητα των νευρικών ταξιδιωτών, ενώ μια σειρά από πρωτόκολλα καθαριότητας και απολύμανσης, που στοχεύουν στην προστασία της υγείας των επισκεπτών, αλλά και του προσωπικού, αρχίζουν να εφαρμόζονται από μεγάλες αλυσίδες ξενοδοχείων και αεροπορικές εταιρίες. Το στοίχημα, παρ’ όλα αυτά, διατηρείται σταθερό τόσο για τη χώρα μας -να παραμείνει κορυφαίος και ασφαλής προορισμός και να μη χαθούν θέσεις εργασίας-, όσο και για τις ζωές μας -να μην κλείσουν οι δρόμοι για τους πολίτες του πλανήτη.